“Rendi botëror ka rënë!”. Kështu u shpreh presidenti serb, Aleksandër Vuçiç, pas një mbledhje urgjente të Këshillit të Sigurisë Kombëtare, ku diskutoi me tonë kritike për operacionin amerikan për kapjen e mikut të tij në Venezuelë, Nikolas Maduro.
“Pas veprimeve në Venezuelë, është plotësisht e qartë se rendi publik ndërkombëtar dhe Karta e OKB-së nuk zbatohen”, theksoi Presidenti serb, duke shtuar se ligji i forcës dhe ligji i më të fortit po dominojnë botën. “Pra, ju e shihni që nuk ka parime.
Kjo është arsyeja pse ne jemi veçanërisht të shqetësuar për armatimin e mëtejshëm të Prishtinës, në kundërshtim me Kartën e Kombeve të Bashkuara dhe Rezolutën 1244, e cila është pezulluar de facto, por jo de jure, nga fuqitë e mëdha, siç është Turqia. Ato po e armatosin me shpejtësi Prishtinën.
Një kërcënim i veçantë për sigurinë e Serbisë është aleanca ose bashkimi i sapokrijuar i Prishtinës, Tiranës dhe Zagrebit”, u shpreh Vuçiç.
E drejta ndërkombëtare nuk ekziston
“Në mbledhjen e sotme diskutuam tri tema. Njëra ishte siguria ushtarake dhe politike rajonale, me referencë ndaj situatës në Evropë dhe në botë. Tema e dytë ishte siguria energjetike e Serbisë, ndërsa e treta ishte aksioni amerikan në Venezuelë. Miratuam përfundime përkatëse — disa prej të cilave do t’ua bëj të ditura, ndërsa disa jo.
Jemi të vetëdijshëm për kompleksitetin e pozitës që vendi ynë ka në këtë rajon të Evropës Juglindore dhe, sigurisht, ky kompleksitet do të thellohet edhe më tej duke pasur parasysh faktin se rendi i vjetër botëror po shembet dhe se rregullat nuk zbatohen më. E drejta publike ndërkombëtare nuk ekziston; rendi i OKB-së ekziston vetëm në letër. Si një vend i vogël, na mbetet ta mbrojmë atë, por duhet ta kuptojmë qartë — pas aksionit në Venezuelë kjo tashmë është plotësisht e qartë — se Karta e OKB-së nuk funksionon,” tha Presidenti.
Në botën e sotme, shtoi ai, sundon ligji i forcës dhe ligji i më të fortit, dhe kush është më i fortë e shtyp më të dobëtin.
“Kjo është e vetmja parim i politikës bashkëkohore që ekziston sot në botë. Mjaftonte të shihej se si reaguan përfaqësuesit e institucioneve dhe vendeve evropiane ndaj asaj që ndodhi në Venezuelë. Ata kanë interesat e tyre të vogla, por nuk guxojnë të thonë atë që mendojnë vërtet, sepse nuk e dinë se çfarë do të ndodhë me Grenlandën.
Ajo që na shqetëson veçanërisht është vazhdimi i armatosjes së Prishtinës, si dhe aleanca e saj me Kroacinë dhe Shqipërinë. Ata po planifikojnë zhvillimin e sistemeve më komplekse dhe dua të them se Serbia po e ndjek nga afër këtë proces. Jo vetëm që po e ndjekim — po përgatitemi të mbrohemi nga ata që hapur lëshojnë kërcënime kundër vendit tonë.
Ne besojmë se forca jonë do të jetë një faktor i mjaftueshëm parandalues dhe se do ta arrijmë qëllimin tonë parësor, që është ruajtja e paqes në Serbi,” tha Vučić.
Presidenti shtoi se diskutimi përfshiu edhe forcimin e mëtejshëm të njësive speciale të Serbisë.
“Do të kemi një forcim të ndjeshëm të kapaciteteve tona ushtarake. Gjatë një viti e gjysmë të ardhshëm, do t’i dyfishojmë kapacitetet tona ushtarake — jo në numër, por në fuqi zjarri dhe në gjithçka tjetër. Një pjesë të armëve po i sigurojmë në vend, një pjesë jashtë vendit. Kjo është mënyra e vetme e sigurt për ta mbrojtur vendin tonë në të ardhmen dhe faktori i vetëm real parandalues.
E patë çfarë ndodhi në Venezuelë — ne mund të mbështetemi vetëm te vetja. Dhe nëse dikush në rajon do të lëvizte kundër nesh, askush nuk do të na ndihmonte përveç vetes sonë. Amerika nuk do të na sulmojë. Ata në rajon nuk e bënë këtë si lojë — vepruan me urdhra të dikujt tjetër,” tha ai.
Fjala e plotë e Vuçiç pas mbledhjes:
Do ta ruajmë paqen
Ai foli gjithashtu për forcimin e njësive të tjera, përfshirë forcat policore, dhe theksoi se është i bindur se paqja do të ruhet.
“Ne e ruajmë paqen duke mos sulmuar askënd, por duke pasur një fuqi të fortë parandalimi. Për më pak se një vit, do të paraqesim sisteme që nuk do ta besoni se Serbia është e aftë t’i ketë,” tha Presidenti.
Ai shtoi se aktualisht nuk ka rrezik nga ndonjë agresor i mundshëm, por se kjo mund të ndryshojë në të ardhmen e afërt dhe se, për këtë arsye, Serbia duhet të jetë më e fortë se çdo sulmues potencial.
“Diskutuam gjithashtu për sigurinë energjetike dhe duhet të them se po ndodhin ndryshime të mëdha në botë. Nuk e di nëse e keni vënë re se Trump haptazi krijoi një organizatë për dominimin amerikan në sektorin global të energjisë. Ajo funksionon nën Shtëpinë e Bardhë dhe kudo në botë ku është e mundur — përfshirë këtu në Serbi — ata do të bëjnë gjithçka për të dëbuar konkurrentët.
Doktrina Monroe nga gjysma e parë e shekullit XIX u përdor nga amerikanët për të shfrytëzuar rënien e fuqisë evropiane në Amerikën Latine. Pas kësaj, ata ndoqën një politikë gjoja izolacioniste, duke pritur momentin e duhur në Luftën e Dytë Botërore — veçanërisht kur e dinin se cili do të ishte rezultati. Në atë moment, Amerika hoqi dorë nga izolacionizmi dhe mori pozicionin e dominimit politik mbi të gjithë masën tokësore euroaziatike,” tha Vučić.
Presidenti shtoi se u dhanë udhëzime që të gjitha agjencitë të kryejnë analiza mbi strategjinë e re amerikane të sigurisë kombëtare.
“Prandaj, për këtë veprim në Venezuelë ata morën mbështetje vetëm nga tri vende — Argjentina e Mileit, Ekuadori dhe vendi i tretë është Panamaja. Këto janë tri vendet që i mbështetën.
Ndërkohë, keni vendet më të rëndësishme që dolën fuqishëm dhe ashpër kundër kësaj — Meksikën dhe Brazilin. Kjo është veçanërisht e rëndësishme sepse Presidenti Lula nuk është aspak mik i Presidentit Maduro. Ata u shprehën shumë ashpër kundër ndërhyrjes amerikane.
Reagimet evropiane ishin: ‘Jemi të kënaqur që Maduro është larguar, por Karta e OKB-së duhet të respektohet.’ Qëndrimi i Serbisë është, sigurisht, i qartë — ne gjithmonë kemi mbajtur një qëndrim të tillë, përfshirë edhe kur filloi lufta në Ukrainë. Ne duam miqësi me Shtetet e Bashkuara, por është më se e qartë se këtu ka pasur shkelje të së drejtës publike ndërkombëtare.
Ekziston gjithashtu problemi i mbizotërimit të legjislacionit të brendshëm mbi normat ndërkombëtare. Ne u dëshirojmë popullit mik të Venezuelës rimëkëmbje dhe aftësinë për të rindërtuar vendin e tyre. Kjo do të jetë shumë e vështirë. Ata që erdhën nuk janë çlirimtarë — edhe ne kemi pasur të tillë që vendosën lokatorë dhe më pas e shkatërruan vendin pas 5 tetorit,” tha Vučić.
Ai shtoi se Miloševići u gjykua këtu për shkak të politikave të këqija të shteteve të fuqishme dhe theksoi se poshtërimi duhej të ishte maksimal, duke e arrestuar dhe ekstraduar atë në Vidovdan.
“Këtë njollë nuk do të mund ta lajmë kurrë nga fytyra jonë, pavarësisht se çfarë mendoni për të. Askush në botë nuk përpiqet më t’i paketojë gjërat ashtu siç i paketuan, për shembull, gjatë gjyqit të Šešeljt. Ata rrëmbyen një kryetar shteti dhe thonë se ai do të mbahet përgjegjës sipas legjislacionit të tyre.
Situata nuk është më e mirë as në Lindje. A është Siria një situatë e mrekullueshme? Asadi ishte një ‘i keq dhe diktator’, nën të cilin nuk kishte persekutim të të krishterëve dhe alevitëve. Sapo u largua nga pushteti, filluan vrasjet në shkallë masive dhe askujt nuk i duket se i intereson. Tani ka histori romantike për faktin se presidenti i ri i Sirisë është i bukur. Sa njerëz ka vrarë — kujt i intereson. E rëndësishme është që u morën vesh për naftën.
E shihni se si mediat liberale na poshtërojnë globalisht. Nuk kam dëgjuar askënd të flasë për njerëz që vriten në rrugë, që tërhiqen zvarrë si Gadafi. Kjo është ajo që po na shesin.
Është e qartë se amerikanët duan dominim të plotë në energjinë globale, por edhe ndarje dhe marrëveshje me Kinën,” tha Presidenti.
Vučić deklaroi se Shtetet e Bashkuara kanë lejuar eksportin e mikroprocesorëve të tjerë kritikë drejt Kinës, gjë që më parë nuk ishte rasti, dhe se është e qartë se bisedimet me Pekinin janë duke u zhvilluar.
“Ne duhet të zhvillojmë marrëdhënie të mira me të gjithë, por nuk mund të presim mëshirë apo ndihmë nga askush. Mund të presim vetëm nga vetja — nga ajo që ndërtojmë dhe bëjmë. Sa më shumë punojmë, aq më të mirë dhe më të fortë jemi, dhe aq më shumë besim kemi në veten tonë dhe në forcën tonë.
Askush nuk do të luftojë për Serbinë, sepse përveç Ushtrisë së Kuqe në Luftën e Dytë Botërore, askush nuk ka luftuar ndonjëherë për Serbinë,” theksoi ai.
Ai tha se pret vazhdimin e veprimeve të tilla — jo vetëm nga Shtetet e Bashkuara, por edhe nga vende të tjera.
“Nëse kjo ndodh nesër në Evropën Lindore apo në Azi, kush do të thotë se ka ndodhur për herë të parë? Mos harroni se miqtë tanë të mirë në Kubë janë në një situatë të vështirë për shkak të Venezuelës. Ata kanë pezulluar furnizimin me naftë për Kubën për shkak të disa marrëveshjeve me amerikanët.
Askush nuk mund ta ndihmojë Venezuelën përveç popullit të saj. Lëshimi i deklaratave nuk sjell asgjë. Më falni për sinqeritetin brutal,” tha ai.
Ai shtoi se pret që 85 mijë tonët e parë të naftës të mbërrijnë deri më datën 15 dhe se rafineria do të fillojë punën më 18.
“Amerikanët po synojnë dominim të plotë në kontinentin amerikan, gjë që nuk do të jetë e lehtë me Meksikën dhe Brazilin, dhe ende po synojnë Grenlandën. Pastaj vjen dominimi në energji — ky është objektivi i tyre, dhe Deripaska e deklaroi këtë dje.
Sa i përket Venezuelës, jam i sigurt se ata nuk do ta instalojnë Machado-n si presidente, pasi ajo mori Nobelin në vend të tij. Respekt për amerikanët për punën e inteligjencës — ata blenë të gjithë, njësoj siç përfunduan Krajinën. Asnjë tank i VRS-së apo i JNA-së nuk u shfaq askund.
Të zbarkosh me shtatë helikopterë mbi ndërtesa — mendoj se kjo nuk mund të ndodhë askund përveç Vatikanit, Luksemburgut dhe San Marinos. Shkalla e tradhtisë është e pabesueshme. Sa i përket operacioneve luftarake, ishte një hiç i madh — gjithçka u bë përmes inteligjencës.
Amerikanët sot kontrollojnë 51 për qind të rezervave totale të naftës në botë — dhe kjo pa Arabinë Saudite. Kjo është ajo që sot është drejtpërdrejt në duart amerikane. Kinezët siguronin gjashtë për qind të nevojave të tyre nga Venezuela dhe mendoj se kjo është një nga arsyet pse amerikanët e bënë këtë,” theksoi Presidenti.
Ai tha se Serbia po përballet me sanksione për NIS-in, të cilat ende janë të mundshme, si dhe për kompaninë kineze Linglong.
“Do ta përballojmë këtë. Shpresoj dhe u bëj thirrje drejtuesve të NIS-it dhe hungarezëve që ta finalizojnë marrëveshjen sa më shpejt që të jetë e mundur, në mënyrë që të dalim nga regjimi i sanksioneve dhe Serbia të vazhdojë të rritet. Sigurisht që nuk është e drejtë — është e pakuptimtë madje të flitet për këtë. Për disa çështje, ndoshta do të isha shumë më i ashpër nëse më pyesnit se çfarë mendoj personalisht,” tha Vučić.
Ai kujtoi se kanë kaluar 88 ditë që nga momenti kur asnjë pikë nafte nuk ka kaluar përmes JANAF-it dhe se askund nuk janë vërejtur probleme.
Përgjigjet ndaj pyetjeve të gazetarëve
Duke iu përgjigjur një pyetjeje për deklaratën e Ivan Videnović-it se Serbia duhet të largohet nga Rusia dhe të kthehet drejt Perëndimit, Vučić tha se gjithçka që thonë njerëz të tillë duhet parë përmes prizmit të vetëprojekcionit.
“Pra, ai thotë, me sa duket, se e do veten më shumë. Jo — unë jam mjaft i vjetër për ta dashur vendin tim, Serbinë, shumë më tepër. Dhe kjo nuk është klishe. Unë jetoj për Serbinë; Serbia është gjithçka për mua. Nëse dikush do ta sulmonte këtë vend, të gjithë në familjen time do ta mbronin dhe nuk do të shkonin askund tjetër.
Dhe jam i sigurt se kjo nuk do të ndodhë, sepse me politikë të mençur e ruajmë paqen. Pastaj Videnovići thotë se Miloševići i donte ata, Tito i donte ata. Tito nuk i donte kurrë, as Miloševići — por ata u besuan atyre.
Njëherë e pyeta pse nuk e ndaloi agresionin e NATO-s më herët — pas 15 ose 20 ditësh — kur ishte e qartë se rezistenca ishte e pamundur. Atëherë u ndje në siklet dhe kurrë nuk mora një përgjigje mjaftueshëm të mirë, edhe pasi e pyeta sërish. Ai tha: ‘Prisja rusët, prisja kinezët.’ Duhej ta dinte se kjo ishte e pamundur.
Ashtu siç i pyeta rusët pse e lanë Kosovën — dhe kurrë nuk mora një shpjegim racional,” theksoi ai.
Disa njerëz jetojnë ende në vitet ’90, tha ai, duke shtuar se sot gjithçka është e kundërta e asaj periudhe.
“A jetojmë të gjithë në mënyrë perfekte? Jo — kemi njerëz të varfër, dhe pikërisht për këtë luftojmë kaq fort dhe bëjmë gjithçka. Rrisim pagën minimale, pensionet — gjithçka. Ekonomikisht, kurrë nuk ka pasur një kohë më të mirë nga Karađorđe e deri sot. Faktet dhe shifrat e tregojnë gjithçka; statistikat ekzistojnë dhe është e lehtë ta vërtetosh këtë. Prandaj besoj se viti 2026 do të jetë viti ynë më i mirë deri tani,” shtoi Presidenti.
Ai theksoi sërish se nuk ka asnjë qëllim të largohet diku dhe se nuk ishte gjatë kohës së tij që Serbia hoqi dorë nga vazhdimësia juridike e Jugosllavisë për ta shpërbërë shtetin e përbashkët.
Duke folur për reagimin e Rusisë ndaj Venezuelës, Vučić tha se ai ishte i përshtatshëm dhe i moderuar, dhe se Rusia e dënoi shkeljen e së drejtës ndërkombëtare.
“Mendoj se është plotësisht gabim të besohet se kur Rusia ka konfliktin e saj të madh, ajo do të ndihmojë një vend kaq të largët. Ata do të shkojnë në Këshillin e Sigurimit; Nebenzya, një diplomat i shkëlqyer, do të flasë. Kjo është diçka që duhet ta kuptojmë edhe ne — se askush nuk do të na ndihmojë me ushtarë apo armë.
Asgjë këtu nuk është e papritur; gjithçka ishte e dukshme gjashtë muaj më parë. E njëjta gjë ndodhi edhe në Siri. Kështu funksionon. Fuqia e kombinuar e vendeve perëndimore është e madhe dhe SHBA-ja mbetet forca dominuese në botë — me Kinën si konkurruesen e vetme. A po ndryshojnë gjërat? Sigurisht. Kina po rritet ekonomikisht, Rusia ushtarakisht, por Amerika ende është fuqia dominuese,” shtoi ai.
I pyetur për deklaratat e Bojan Pajtić-it se Vučić nuk guxon të shkojë në Novi Sad dhe të ecë nëpër qytet, Vučić tha se njerëzit janë të lodhur nga arroganca dhe terrori i bllokuesve.
“Në Nish, tre muaj më parë nuk kishim asnjë shans për të fituar, ndërsa tani po hapen dritare për fitore. E njëjta gjë po ndodh edhe në Novi Sad. Nuk është puna ime të shëtis, por nga inati do të shëtis. Dhe pastaj, si në Nish, do të thonë se ishte AI, efekte agimi…
Kam ecur drejtpërdrejt, kur sheshi ishte më i mbushuri — nga ura te kalaja deri te Hoteli Ambassador. Pastaj thanë se nuk mund të shkoj në Medijana, dhe pikërisht aty do të eci më së shumti. Ata po e shkatërrojnë Medijanën; bllokuesit janë në pushtet atje. A keni dëgjuar për ndonjë projekt? A kanë sjellë ndonjë fabrikë të vetme? Jo. A kanë ndërtuar ndonjë rrugë? Jo,” theksoi Presidenti.
Duke iu përgjigjur akuzave të gazetarit Željko Veljković se është diktator, Vučić tha se është një diktator i tillë që njerëzit e fyejnë çdo ditë, e krahasojnë me Hitlerin, thonë se vëllai i tij është kriminel, se djali i tij është kriminel.
“Po, një diktator i tillë. Diktatura e vërtetë ishte nga viti 2000 deri në 2012, kur nuk lejohej të thoshe asgjë askund. Dhe jam krenar për atë që kemi duruar vitet e fundit.
Edhe një gjë e rëndësishme. Amerikanët do të vazhdojnë doktrinën e tyre drejt kontrollit të burimeve dhe metaleve të rralla. Ajo që ndodhi këtu nuk kishte të bënte me amerikanët — kishte të bënte me fuqi të tjera që e bënë litiumin çështje për ne.
A ju kujtohet si dukej vendi ynë dy vjet më parë? Gjoja të gjithë do të vdisnim. Pse ishte kështu? Disa vende të Evropës Perëndimore kishin frikë se Rio Tinto do ta bënte këtë me kinezët, ndërsa aktivistët pro-rusë kishin frikë nga kompania perëndimore Rio Tinto. Dhe ne morëm një vendim të gabuar.
Ju kujtohet — rrjedhja gjatë shpimit, lumi portokalli, shamponët specialë… gjithë ajo marrëzi që sot nuk ekziston më. Dhe pastaj morëm një vendim budalla, i premë këmbën vetes dhe tani nuk kemi asnjë nga ato burime. Nuk fitojmë asnjë dinar,” tha ai.
Ai pyeti sërish pse nuk flitet më për litiumin dhe pse nuk ka pasur “helmime” muajt e fundit.
“E dini çfarë na bënë tani me OKB-në. Lituania dhe Sllovenia — ose Austria — imagjinoni çfarë ekspertësh, vetëm kroatët mungonin. I sollën në Bor për të matur ndotjen në mes të korrikut. Kërkojnë që ta mbyllim gjithçka — të gjithë minierën.
Sigurisht, na ndihmuan edhe mashtruesit tanë — CINS, DINS, FINS, të gjithë të paguar nga jashtë. Qëllimi i dytë ishte të parandalohej që Serbia të fitonte një avantazh krahasues në rajon. Ne do të kishim qenë fuqia e litiumit në rajon. Ata duhej ta ndalonin këtë — dhe e ndalën përparimin e shpejtë të Serbisë.
