Bashkimi Evropian po përgatit një reagim të përbashkët ndaj vendimit të Presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për vendosjen e tarifave prej 10% ndaj tetë vendeve të NATO-s – Francës, Gjermanisë, Danimarkës, Holandës, Mbretërisë së Bashkuar, Norvegjisë, Suedisë dhe Finlandës – si pasojë e kundërshtimit të tyre ndaj planeve amerikane për Groenlandën.
Ky hap rihap një përçarje tregtare që kryeqytetet evropiane besonin se ishte shmangur pas marrëveshjes së vitit të kaluar.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, kritikoi hapur taktikat e Donald Trump duke i cilësuar si një kërcënim për prosperitetin global.
Ai theksoi se Bashkimi Evropian do të mbrojë gjithmonë të drejtën ndërkombëtare dhe po koordinon një përgjigje të përbashkët ndaj tarifave të shpallura nga Shtetet e Bashkuara.
Në të njëjtën linjë, Ursula von der Leyen, në një deklaratë të përbashkët me Costën, nënvizoi se integriteti territorial është një parim themelor dhe se BE-ja shpreh solidaritet të plotë me Danimarkën dhe popullin e Groenlandës.
Kryeministri suedez, Ulf Kristersson, reagoi ashpër duke thënë se vendet evropiane “nuk do të lejojnë shantazh” dhe njoftoi se po zhvillohen diskutime intensive me shtetet e tjera të BE-së dhe NATO-s për një përgjigje të koordinuar. Presidenti francez, Emmanuel Macron, e cilësoi kërcënimin e Trump si “të papranueshëm” dhe premtoi se Evropa do të reagojë në mënyrë të unifikuar për të mbrojtur sovranitetin e saj.
Kryeministri britanik, Keir Starmer, e quajti vendimin e Trump “krejtësisht të gabuar”, duke theksuar se siguria e Arktikut është një çështje e rëndësishme për NATO-n dhe se aleatët duhet të punojnë së bashku për ta garantuar atë.
Nga ana e tij, ministri i Jashtëm holandez, David van Wiel, konfirmoi kontaktet e ngushta me shtetet e tjera të BE-së dhe mbështeti ushtrimet ushtarake në Groenlandë si një kontribut për sigurinë në rajonin arktik.
Kryeministri finlandez, Petteri Orpo, deklaroi se tarifat “nuk janë në interes të askujt” dhe se çështjet midis aleatëve duhet të zgjidhen përmes diskutimit dhe rregullave të përbashkëta. Presidenti finlandez, Alexander Stubb, paralajmëroi se tarifat do të minonin marrëdhëniet transatlantike dhe do të rrezikonin një spirale të rrezikshme në rënie.
Ndërkohë, kryeministri norvegjez, Jonas Gaard Store, u shpreh se “kërcënimet nuk kanë vend midis aleatëve”, duke riafirmuar se Groenlanda është pjesë e Mbretërisë së Danimarkës dhe se ekziston një marrëveshje e gjerë në NATO për forcimin e sigurisë në Arktik.
Presidenti Trump, në një postim të gjerë në Truth Social, akuzoi vendet evropiane se po zhvendosin trupa në Groenlandë “për qëllime të panjohura”, duke e cilësuar situatën si “shumë të rrezikshme për sigurinë dhe mbijetesën e planetit”. Ai njoftoi se tarifat do të hyjnë në fuqi më 1 shkurt dhe do të rriten në 25% më 1 qershor, derisa të arrihet një marrëveshje për një “Treg të Plotë dhe Gjithëpërfshirës për Groenlandën”.
Trump paralajmëroi gjithashtu se “Kina dhe Rusia duan Groenlandën” dhe se Danimarka nuk mund të bëjë asgjë për ta ndaluar këtë. Ai përfundoi duke thënë se SHBA është e hapur për negociata me Danimarkën dhe vendet e tjera të prekura.
BE paralajmëron se tarifat mund të dëmtojnë rëndë partneritetin ekonomik dhe politik me SHBA-në.
Vendet evropiane theksojnë se prania e trupave në Groenlandë synon vetëm forcimin e sigurisë rajonale, jo provokim.
Një spirale tarifash mund të rrezikojë stabilitetin tregtar ndërkombëtar dhe të krijojë tensione të reja gjeopolitike.
Ambasadorët e BE-së janë thirrur në një takim urgjent në Bruksel më 18 janar për të diskutuar përgjigjen e koordinuar ndaj tarifave të Trump. Evropa pritet të mbetet e bashkuar dhe e vendosur për të mbrojtur sovranitetin e saj, ndërsa paralajmëron për rrezikun e një spiraleje të rrezikshme në marrëdhëniet transatlantike.
