Një vit pas arrestimit të kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, çështja duket se ka hyrë zyrtarisht në fazën e gjykimit.
Vendimi i GJKKO-s ditën e sotme për ta kaluar dosjen në gjykim shënon një moment të rëndësishëm jo vetëm për fatin personal të kryetarit të Bashkisë së Tiranës, por edhe për raportin delikat mes drejtësisë penale, pushtetit vendor dhe standardeve demokratike që Shqipëria pretendon në rrugën drejt Bashkimit Evropian.
Më poshtë, gazeta TemA sjell një kronologji të një viti që e mbajti dosjen Veliaj në qendër të debatit politik, juridik dhe ndërkombëtar.
Më 10 shkurt 2025, SPAK urdhëroi arrestimin e kryebashkiakut të Tiranës, duke e shoqëruar me masën më të rëndë të sigurimit, “arrest me burg”. Vendimi u dha nga GJKKO, me argumentin e rrezikut të prishjes së provave dhe ndikimit në hetim.
Që në momentin e parë opinion publik u nda në dy qëndrime: nga njëra anë u përshëndet si provë e “barazisë para ligjit”, ndërsa, nga ana tjetër, u ngritën pikëpyetje serioze për proporcionalitetin e masës ndaj një të zgjedhuri vendor në detyrë, i cili nuk ishte kapur në flagrancë dhe nuk kishte precedent penal, rrjedhimisht asnjë lloj rreziku shoqëror që mund t’i ikte përballjes me drejtësinë.
Me kalimin e muajve, çështja u zhvendos nga akuza konkrete te kohëzgjatja e paraburgimit.
Veliaj qëndroi në izolim të plotë, ndërsa kërkesat për zëvendësimin e masës me alternativa më të lehta u rrëzuan njëra pas tjetrës. E fundit e tyre me argumentin se Veliaj kishte lobuar në SHBA, duke marrë avokatë të huaj.
Pyetja që është shtruar më shumë gjatë kësaj periudhe ka qenë ajo në u përdor paraburgimi i Veliajt si masë sigurimi apo si dënim i parakohshëm, ndëkrohë që një pjesë e konsiderueshme e juristëve kanë vënë në dukje se standardet evropiane kërkojnë që paraburgimi të jetë përjashtim, jo rregull, sidomos për persona me adresë të njohur, funksion publik dhe pa rrezik real arratisjeje.
Pas disa muajsh hetim, SPAK zyrtarizoi akuzat ndaj kryebashkiakut, të lidhura kryesisht me korrupsion pasiv dhe pastrim parash dhe kjo gjë u konsiderua si e rëndësishme, sepse, pavarësisht arrestimit që në shkurt, dosja u duk sikur po merrte formë përtej masës së sigurimit.
Pavarësisht kësaj, edhe ky hap nuk e shoi debatin, sepse kritikat u përqendruan te fakti se akuzat u formalizuan pasi Veliaj kishte kaluar një kohë të gjatë në paraburgim, çka u interpretua nga mbrojtja si tregues i një hetimi të zvarritur.
Çështja Veliaj nuk ka kaluar pa reagime në media dhe forume ndërkombëtare, në të cilat është artikuluar shqetësimi se mbajtja e zgjatur në paraburgim e një kryebashkiaku të zgjedhur mund të cenojë parimin e përfaqësimit demokratik.
Në këtë kontekst u pasqyruan edhe reagime solidariteti nga figura të njohura të politikës vendore evropiane, përfshirë kryebashkiakë dhe drejtues bashkish, të cilët theksuan se lufta kundër korrupsionit nuk duhet të shndërrohet në zëvendësim të vullnetit të votuesve pa një proces të shpejtë dhe të drejtë gjyqësor.
Një vit pas arrestimit, GJKKO vendosi kalimin e dosjes Veliaj për gjykim dhe ky vendim shënon fundin e fazës së hetimit dhe hapjen e betejës së vërtetë juridike, aty ku akuzat duhet të provohen dhe mbrojtja të ballafaqohet me to në seanca publike.
Gazeta TemA gjykon se rasti i kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erjon Veliaj, është një test I trefishtë: së pari, është test për drejtësinë nëse ajo është në gjendje të gjykojë shpejt, në mënyrë të paanshme dhe me standarde evropiane; së dyti, është test për politikën, për të mos instrumentalizuar procesin penal në funksion të betejave ditore dhe, së treti, është test për integrimin, sepse mënyra se si trajtohen raste të tilla shihet me lupë nga partnerët ndërkombëtarë.
Kalimi i dosjes për gjykim nuk jep përgjigje përfundimtare, por e zhvendos thelbin aty ku duhet të kishte qenë më herët: te prova, argumenti juridik dhe vendimi i arsyetuar./TemA
