Më 28 shkurt 2026, Shtetet e Bashkuara nisën “Operacionin Epic Fury” në territorin iranian. Në javën që pasoi, fushata ushtarake pamëshireshëm goditi mbi 3,000 objektiva përmes ajrit, tokës dhe detit, duke kulmuar që në valën e parë me vrasjen e udhëheqësit suprem të Iranit, Ali Khamenei.
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka parashikuar një konflikt të shkurtër prej katër deri në pesë javësh, duke theksuar se SHBA-ja ka kapacitetin të rezistojë shumë më gjatë. Sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, dhe Shefi i Shtabit të Përbashkët, Gjenerali Dan Caine, i kanë bërë jehonë këtij optimizmi, duke garantuar se nuk ka asnjë mungesë municionesh. Megjithatë, përtej retorikës zyrtare, matematika e kësaj lufte po nxjerr në pah pika të rrezikshme dobësie në arsenalin amerikan.
Asimetria e kostove, dronët e lirë kundër raketave miliona-dollarëshe
Që nga nisja e konfliktit, Irani i është përgjigjur goditjeve me lëshimin e mijëra dronëve dhe qindra raketave drejt objektivave amerikane në rajon. Pikërisht këtu ekuacioni i luftës bëhet problematik për Uashingtonin.
Ekspertët e mbrojtjes, përfshirë Kelly Grieco nga qendra kërkimore Stimson Center, vënë në dukje një shkëmbim thellësisht të pafavorshëm kostoje.
Një dron “Shahed 136” kushton vetëm 20,000 deri në 50,000 dollarë për t’u prodhuar.
Për të rrëzuar një dron të tillë, SHBA-ja përdor avionë luftarakë të armatosur me raketa AIM-9. Vetëm një raketë kushton 450,000 dollarë, pa llogaritur koston e operimit të avionit prej 40,000 dollarësh në orë.
Për kapjen e raketave balistike iraniane përdoren interceptorë të nivelit të lartë si sistemi Patriot, ku një raketë e vetme kushton rreth 3 milionë dollarë.
Sipas Mark Cancian, këshilltar i lartë në Qendrën për Studime Strategjike dhe Ndërkombëtare (CSIS), rezervat e raketave Patriot po konsumohen me shpejtësi alarmante. Nga një inventar fillestar prej rreth 1,000 raketash në rajon, vlerësohet se 200 deri në 300 janë përdorur tashmë brenda pak ditësh.
Iluzioni i “rritjes së prodhimit”
Në përpjekje për të qetësuar shqetësimet, Presidenti Trump zhvilloi një takim me kompanitë e mbrojtjes më 6 mars, duke njoftuar një marrëveshje për katërfishimin e prodhimit të armatimeve të nivelit të lartë.
Megjithatë, analistët theksojnë se premtimet politike nuk mund të anashkalojnë realitetin e industrisë ushtarake. Marrëveshja e Lockheed Martin për të rritur prodhimin e interceptorëve PAC-3 nga 600 në 2,000 në vit ka qenë publike që në muajin janar dhe data e synuar për këtë kapacitet mbetet viti 2030. Krijimi i armëve të sofistikuara kërkon kohë të gjatë dhe zinxhirë të ndërlikuar furnizimi që nuk zgjidhen thjesht duke injektuar fonde të menjëhershme.
Efekti domino, Ukraina, Evropa dhe Indo-Paqësori
Ndërsa askush nuk beson se SHBA-së do t’i mbarojnë armët (veçanërisht bombat dhe raketat me rreze të shkurtër) gjatë luftimeve direkte me Iranin, pasoja e vërtetë shtrihet në të ardhmen dhe gjeopolitikën globale.
Zbrazja e rezervave interceptuese kufizon aftësinë e SHBA-së për t’iu përgjigjur krizave të tjera. Këtë e ka theksuar edhe ish-Sekretari i Shtetit, Antony Blinken, duke paralajmëruar se një operacion i zgjatur në Lindjen e Mesme e lë Amerikën të cenueshme ndaj sfidave nga Kina dhe Rusia. Edhe Presidenti i Ukrainës, Volodymyr Zelensky, ka ngritur alarmin publikisht, duke shprehur frikën se Uashingtoni do të shkurtojë furnizimet jetike të sistemeve të mbrojtjes ajrore për Kievin.
Ushtria amerikane thekson si një fitore të madhe rënien me 86% të lëshimeve të raketave balistike iraniane, duke e interpretuar atë si degradim të kapaciteteve të armikut. Por ekspertët paralajmërojnë kundër euforisë së parakohshme.
Prodhimi i dronëve iranianë është shumë i decentralizuar dhe mund të kryhet në mjedise të vogla e të fshehta, duke e bërë vlerësimin e rezervave të tyre thuajse të pamundur. Për më tepër, krahasimi i mundshëm me ndërhyrje të tjera të shpejta, si operacioni kundër Nicolas Maduro në Venezuelë, mund të jetë një iluzion i rrezikshëm.
Regjimi në Teheran po lufton për mbijetesën e tij absolute. Përmbajtja e tyre e dikurshme nuk ishte dobësi, por një llogaritje që tashmë ka marrë fund. Irani ka motivimin dhe stimujt për të luftuar fort, duke e bërë SHBA-në të paguajë një kosto të lartë—jo vetëm në buxhet, por në sigurinë e saj strategjike afatgjatë.
