Fjalët e ashpra e deri diku vulgare të presidenti Donald Trump ndaj princit të kurorës saudite Mohammad bin Salman ka lënë Arabinë Saudite të heshtur, por ka nxitur komentime të shumta.
Gjatë një fjalimi më 27 mars në forumit FII Priority Forum, para një audience ndërkombëtare investitorësh, përfshirë edhe nga Arabia Saudite, Trump e talli publikisht Mohammad bin Salman.
Ai filloi duke përshkruar marrëdhëniet e viteve me këtë “njeri të madh” që drejton de facto monarkinë e naftës, dhe më pas rrëfeu një bisedë private midis tyre:
“Para pak kohe më shikoi dhe më tha: ‘E di që është e pabesueshme, një vit më parë ju ishit një vend i vdekur. Tani jeni vendi më i rëndësishëm në botë’. Ai nuk mendonte se kjo do të ndodhte, nuk mendonte se do të duhej të më puthte b****”.
“Ai mendonte se po përballej me një tjetër president amerikan të dështuar, me një vend në rënie, por tani duhet të jetë i sjellshëm me mua. Thuaje atij”, shtoi më tej Trump.
Trump nuk është i panjohur për deklarata të tillë të çuditshme apo poshtëruese ndaj udhëheqësve të tjerë, por kjo ka habitur për shkak të respektit të zakonshëm që ka treguar ndaj Mohammad bin Salman dhe për kohën e papërshtatshme në të cilën erdhi. Shtetet e Gjirit paguajnë çmimin e luftës së udhëhequr nga Washington dhe Tel Aviv në Iran, dhe pritej që Shtëpia e Bardhë të ruante partneritetin me Riadin, veçanërisht për lidhjen e tij me Marrëveshjet e Abrahamit dhe normalizimin e marrëdhënieve me Izraelin.
Gjatë konferencës, Trump theksoi se “koha ka ardhur” që Arabia Saudite të përparojë:
“Lindja e Mesme do të transformohet pas luftës, dhe e ardhmja e kësaj rajoni ndoshta nuk ka qenë kurrë më premtuese.”
Megjithatë, logjika shpesh dështon përballë të papriturës së Trump.
Asnjë reagim zyrtar nuk ka ardhur nga MBS, dhe media saudite e kontrolluar nga shteti nuk ka raportuar për incidentin. Analistët e politikës saudite shprehen se komentet e Trump mund të injorohen për shkak të rëndësisë së mbajtjes së partneritetit me SHBA-në. Umar Karim, ekspert në Universitetin e Birminghamit, shprehet:
“Për shkak të luftës në Iran, këto komente do të jenë më shumë të harrueshme, pasi mbajtja e sinergjisë midis Washington dhe Riad është më e rëndësishme në këtë moment.”
Në nëntor të vitit të kaluar, Mohammad bin Salman dhe Trump kishin treguar marrëdhënie të shkëlqyera në Shtëpinë e Bardhë. Princi kishte premtuar një trilion dollarë investime saudite, ndërsa Trump nuk ushtronte presion mbi normalizimin me Izraelin, të cilin Arabia Saudite e lidh me një shtet të qartë palestinez. Për më tepër, Arabia Saudite kishte marrë premtime për ulje të konflikteve rajonale dhe mbrojtje të paqartë amerikane, përfshirë shitje armësh.
Megjithatë, sulmet me raketa dhe dronë nga Irani nuk janë penguar nga “çadra” amerikane. Më 27 mars, Irani goditi bazën ajrore Prince Sultan Air Base, duke lënduar të paktën 12 ushtarë amerikanë. Kjo ka shtyrë Arabinë Saudite të forcojë marrëdhëniet e saj ushtarake me Pakistanin dhe partneritetin me Turqinë.
Ndërkohë që SHBA-të shihen si fuqia kryesore në luftë, MBS nuk ka alternativë tjetër përveç të përballojë situatën pa reaguar hapur. Sipas New York Times, princi madje ka kërkuar që Trump të vazhdojë luftën ndaj Iranit, duke sugjeruar edhe një ndërhyrje tokësore amerikane. Riad synon të eliminojë kërcënimin afatgjatë nga Irani dhe frikësohet se një konflikt i zgjatur mund të çojë në sulme më shkatërruese ndaj infrastrukturës së saj naftëmbajtëse, duke rikthyer kujtimet e sulmeve të 2019 ndaj Aramco-s.
Eksperti Umar Karim shprehet se deklarata e Trump mund të tregojë varësinë saudite ndaj SHBA-ve, por është e pakëndshme të pritet që Arabia Saudite të bashkohet me Marrëveshjet e Abrahamit në afat të shkurtër.
