Biseda nostalgjike mes Edi Ramës dhe Nikollë Lesit, e transmetuar të enjten në mbrëmje në YouTube dhe e dedikuar për 35-vjetorin e gazetës Koha Jonë, e cila së bashku me Gazeta Shqiptare të Carlo Bollinos shënoi një revolucion në botën e informacionit shqiptar që në vitet e para të demokracisë, përveç kujtimit të etapave shpesh tragjike të përjetuara nga gazeta dhe gazetarët e saj, ka shfaqur një fotografi të pamëshirshme të Shqipërisë së Sali Berishës në vitet ’90.
Për ta bërë edhe më të besueshme këtë dëshmi ka kontribuar pikërisht prania e Nikollë Lesit, të cilin sot askush nuk do ta përkufizonte si një gazetar socialist. Përkundrazi, Nikolla ka qenë madje pjesë e qeverisë së ish-armikut të tij, Sali Berisha, dhe sot lavdëron Çim Pekën si model të gazetarisë opozitare. Pra, nga ky këndvështrim, Nikollë Lesi mund të konsiderohet një dëshmitar i pavarur. Pikërisht për këtë arsye, rrëfimi i terrorit që ai vetë përjetoi në atë kohë shndërrohet në një akt-akuzë të pakundërshtueshme.
Shumë të rinj sot (duke përfshirë ushtrinë e gazetarëve të portaleve), nuk kanë asnjë ide se çfarë ishin ato vite të demokracisë së dhunshme që Sali Berisha i imponoi vendit, i mbështetur në flamurin (e rremë) të antikomunizmit që e valëviste vazhdimisht. Shumë të tjerë për fat, dhe janë qindra mijëra që e kanë jetuar atë periudhë, e kujtojnë shumë mirë, dhe kjo është arsyeja e vërtetë pse Sali Berisha dhe partia e tij nuk do të votohen më kurrë nga shumica e shqiptarëve: sepse askush nuk dëshiron të rikthehet në atë makth, shumë i ngjashëm me një diktaturë. Frika nga dhuna e shtetit, në fakt, ishte dhe mbetet shumë më e keqe se një shtet i korruptuar.
Për ata që nuk u besojnë fjalëve, mjafton të shohin një fotografi: është imazhi i Edi Ramës, kur shkruante në Koha Jonë, pasi ishte rrahur barbarisht dhe ishte lënë pothuajse në prag të vdekjes nga rrahësit fashistë të Sali Berishës. Ajo nuk është fotografia e një politikani: është fotografia e një gazetari që Sali Berisha e quante “mafioz” dhe që të gjithë gazetarët që sot flasin për lirinë e shtypit në Shqipëri duhet ta shohin. Dhe duhet ta shohin edhe papagajtë e Sali Berishës që e mbështesin në sulmet e tij kundër shtypit të pavarur, të cilin ai vazhdon ta quajë edhe sot, me një lapsus, “mafia e fjalës së lirë”. Të njëjtën gjë e thoshte edhe në ato vite për gazetarët e lirë, si ata të Koha Jonë dhe të Gazeta Shqiptare.
Por ajo që bën edhe më shumë përshtypje është kujtimi që Edi Rama i beson Nikollë Lesit në rrëfimin e tij: kur kërkoi një fotograf që të realizonte atë imazh për të dëshmuar dhunën e ushtruar ndaj “mafiozit e fjalës së lirë”, fotografi e luti që të mos i tregonte askujt se ishte ai autori i fotos. Sepse kishte frikë se fashistët e Sali Berishës do ta rrihnin më pas. Ishte e nevojshme të dokumentohej dhuna e pësuar me një fotografi, sepse nëse Edi Rama do të kishte bërë një kallëzim në policinë e Berishës, do të rrezikonte madje të arrestohej: kështu funksiononte “shteti i doktorit”. Kjo fotografi, pra, vlen dyfish, sepse jo vetëm që tregon një akt të turpshëm dhune ndaj një gazetari, por sepse bëri të dridhej nga frika edhe vetë atë që e realizoi.
Sali Berisha nuk ka ndryshuar, kanë ndryshuar vetëm kohët, dhe jo për meritë të tij. Është meritë e vendit dhe e opinionit publik që janë rritur, por të harrosh atë që ka ndodhur do të ishte një gabim i rëndë. Sepse mungesa e kujtesës mund të lejojë që tmerret e historisë të përsëriten.
