Njëzet vjet pas grabitjes më të madhe të parave në historinë e Britanisë, sulmi ndaj një depoje të Securitas vazhdon të tërheqë imagjinatën e publikut dhe mbetet një çështje e pambyllur për shefin e policisë së Kentit, pasi miliona paund ende mungojnë dhe të paktën një anëtar i bandës nuk është identifikuar.
Grabitësit goditën depon e parave një ndërtesë magazinë me çati të sheshtë në një zonë industriale të Tonbridge, pranë linjës hekurudhore dhe serviseve të makinave më 21 shkurt 2006.
Menaxheri i objektit u rrëmbye së bashku me gruan dhe fëmijën e tij, në mënyrë që banda e armatosur të siguronte hyrjen. Katërmbëdhjetë punonjës u mbajtën në kafaze nën kërcënimin e armëve, ndërsa grabitësit ngarkuan pothuajse 53 milionë paund në kartëmonedha në një kamion.
Miliona të tjera mbetën brenda, sepse sasia ishte aq e madhe sa mund të mbante vetëm kamioni i rëndë. Një autor librash për krime tha se grabitësit nuk e dinin sa para kishte në ndërtesë dhe nuk arritën t’i numëronin, sepse “kishte aq shumë para”.
Pesë burra u dënuan në gjyqin kryesor në Old Bailey në vitin 2008. Stuart Royle, Lea Rusha, Jetmir Bucpapa, Roger Coutts dhe Emir Hysenaj morën dënime me burg. Lee Murray u burgos në Marok dhe Paul Allen në Mbretërinë e Bashkuar për rolin e tij në planifikimin e grabitjes.
Nga 32 milionë paund që nuk u rikuperuan kurrë, shefi i policisë së Kentit, Tim Smith, ende shpreson që një pjesë e tyre mund të gjurmohet, por theksoi se kartëmonedhat e vjetra prej letre mund të jenë varrosur dhe të jenë degraduar me kalimin e kohës.
“Kjo ndodhi përpara se të futeshin në përdorim kartëmonedhat plastike; letra degradohet,” tha ai. “Pas 20 vitesh të varrosura… ka shumë gjasa që një pjesë e madhe të jetë shkatërruar.”
“Familja u terrorizua nën kërcënimin e armëve”
Smith, oficeri kryesor hetues natën e grabitjes, kujton se në momentet e para dinte vetëm se punonjësit ishin rrëmbyer për të siguruar hyrjen në një depo parash për të cilën ai nuk kishte dëgjuar kurrë më parë.
Më vonë, në depo, një punonjës tha: “Mendoj se mund të jenë 50 milionë paund.”
“Në atë moment e kuptova se ndoshta nuk kishte pasur kurrë një grabitje me kaq shumë para, të paktën në Mbretërinë e Bashkuar,” tha Smith.
Ai shtoi se familja ishte “terrorzuar” nga burra të maskuar me armë atë natë. “Për mua, ishte një rrëmbim. Kjo grabitje u bë e mundur vetëm përmes rrëmbimit të zotit Dixon, gruas dhe fëmijës së tyre – ata kaluan nëpër ferr.”
Sipas tij, niveli i kontrollit dhe frikës që banda ushtroi ishte i jashtëzakonshëm.
Dy dekada më vonë, Smith thotë se është i bindur se të paktën një i dyshuar i ka shpëtuar drejtësisë.
“Jam i bindur se ka ende persona jashtë, një në veçanti që mendoj se ishte në atë depo parash dhe që nuk e kemi identifikuar kurrë,” tha ai.
Sa i përket parave të zhdukura, Smith beson se një pjesë mund të gjurmohet ende. Disa kartëmonedha nuk kishin hyrë kurrë në qarkullim dhe policia ka numrat serialë të tyre.
“Do të ishim patjetër të interesuar për çdo sasi parash që dikush mund të gjejë,” tha ai.
Grabitja nisi kur menaxheri i depos, Colin Dixon, u ndalua në makinë nga persona të veshur si policë.
Dy anëtarë të tjerë të bandës, gjithashtu të maskuar si policë, shkuan në shtëpinë e Dixon dhe i thanë gruas dhe fëmijës së tij se ai kishte pësuar një aksident.
Ata u dërguan në një ndërtesë ferme në Kent, ku më pas u çua edhe Dixon. Ai u lidh nën kërcënimin e armëve dhe iu tha se ai dhe familja e tij do të vriteshin nëse nuk bashkëpunonin.
Familja u dërgua më pas në depo, ku Dixon u detyrua të lejonte një nga grabitësit të hynte në objekt.
Punonjësit u lidhën ndërsa banda ngarkonte kartëmonedhat në një kamion të bardhë Renault 7.5 tonësh, para se të largoheshin.
Pas grabitjes, mbi 9 milionë paund u gjetën në një kontejner në Welling, në juglindje të Londrës, dhe 8 milionë të tjera në një magazinë në Southborough, si dhe shuma më të vogla gjetkë. Megjithatë, 32 milionë paund ishin zhdukur.
Gazetari Nick Kochan e përshkroi grabitjen si “jashtëzakonisht të guximshme”. Sipas tij, grabitësit morën 53 milionë paund, por lanë pas 154 milionë, çka do ta bënte potencialisht një grabitje prej 200 milionë paundësh.
Me 32 milionë ende të zhdukura, Kochan thotë se një pjesë e tyre mund të jetë futur në qarkullim të zakonshëm, “duke qarkulluar nëpër dyqanet tona, në xhepat tanë, në bankat tona”.
Disa para u shpenzuan për “jetesë luksoze” nga të dënuarit, ndërsa të tjera u investuan në krim të organizuar, përfshirë drogën dhe falsifikimin.
Sistemet moderne kundër pastrimit të parave sot do të sinjalizonin depozita të mëdha ose tentativa për transferime jashtë vendit, por dy dekada më parë, sistemi “nuk ekzistonte” në atë nivel.
“Përveç nëse vepron shumë shpejt dhe e gjen atë para… shanset që ajo të rikthehet në sistemin e ligjshëm bëhen gjithnjë e më të vogla,” tha ai.
Autori i librave për krime të vërteta, Howard Sounes, e përshkroi bandën si “rrugaçë dhe të papërshtatshëm”. Ai tha se ata nuk kishin një ide të qartë për shumën e parave në ndërtesë.
“Nuk mund të vidhnin më shumë sepse nuk i zinte kamioni. Kur erdhi momenti për t’i numëruar, nuk kishin as mjetet për ta bërë kishte aq shumë para.”
Sipas tij, grabitësit kishin një problem “gjigant”: kishin vjedhur shumë para.
“Mendon se është ëndrra e çdo grabitësi të ketë 53 milionë paund, por është shumë e vështirë të shpenzosh 53 milionë paund në para cash.”
Disa e çuan pjesën e tyre jashtë vendit dhe e kthyen në euro, ndërsa të tjerë i fshehën paratë në magazina, çanta sportive, dollapë, madje edhe në kasetën e makinës dhe njëri ia dha nënës së tij.
Gjatë gjyqit u tha se një burrë u zhduk në Karaibe. Sounes shtoi se ai “ndoshta është ende atje duke shijuar jetën”.
U lëshuan urdhra konfiskimi për disa prej të burgosurve, por para ende detyrohen.
Një zëdhënës i Prokurorisë tha se tre anëtarëve të bandës iu shtuan vite dënimi për mosshlyerje të plotë të detyrimeve financiare, duke shtuar:
“Urdhrat e plotë, plus interesat, mbeten për t’u paguar dhe ne nuk do të hezitojmë t’i rikthejmë këta kriminelë në gjykatë nëse zbulohen pasuri të tjera.”
Hysenaj u urdhërua të paguante 250 mijë paund, por nuk e bëri dhe iu shtuan dy vite burg. Royle duhej të paguante 2 milionë paund, por shlyeu vetëm 50 mijë, duke marrë edhe gjashtë vite të tjera. Allen u urdhërua të paguante 1.23 milionë paund dhe pagoi vetëm 420 paund; prokuroria tha se ai nuk ka më pasuri.
Tre të tjerë Jetmir Bucpapa, Roger Coutts dhe Lea Rusha paguan nga një paund simbolik.
Prokuroria tha se të pandehurit mund të urdhërohen të paguajnë vetëm pasuritë që zotërojnë, por urdhrat mund të rriten nëse identifikohen pasuri të tjera në të ardhmen.
Njëzet vjet pas grabitjes, shefi i policisë së Kentit ka bërë thirrje të reja për informacion.
“Në fund të fundit, nëse dikush duhet ende të përballet me drejtësinë për këtë, do të doja ta shihja të ndodhë për hir të viktimave,” tha ai.
Smith shtoi se ka “njerëz atje jashtë që dinë diçka që ne nuk e dimë” dhe se një informacion i vetëm kyç mund të çojë te të dyshuar të tjerë.
Ai theksoi se në një çështje të kësaj madhësie, policia do t’i përgjigjet çdo informacioni për shkak të shumës së madhe të parave që mungojnë dhe seriozitetit të rrëmbimit dhe grabitjes./BBC
