Trupa që dalin në breg ditë pas dite. Telefonata nga të afërmit që mbeten pa përgjigje. Çadrat e emigrantëve të braktisura brenda natës.
Emigrantët që përpiqen të arrijnë në Evropë po zhduken në masë në atë që njihet si “mbytje anijesh të padukshme”, por qeveritë përgjegjëse për kërkim-shpëtimin po fshehin informacion në lidhje me atë që dinë.
Fillimi i vitit 2026 renditet si fillimi më vdekjeprurës i çdo viti për njerëzit që përpiqen të kalojnë Mesdheun – një numër i paprecedentë prej 682 të konfirmuar të zhdukur që nga 16 marsi – sipas Organizatës Ndërkombëtare për Migracionin e Kombeve të Bashkuara. Por numri i vërtetë i të vdekurve është pothuajse me siguri shumë më i lartë.
Grupet e të drejtave të njeriut po përpiqen gjithnjë e më shumë të verifikojnë numrin e viktimave, pasi Italia, Tunizia dhe Malta kanë kufizuar në heshtje informacionin mbi shpëtimet e emigrantëve dhe mbytje anijesh përgjatë rrugës më vdekjeprurëse të migrimit në botë. Lajmet mezi bëjnë bujë në media, pjesërisht sepse mungesa e transparencës i pengon gazetarët të konfirmojnë raportet.
“Është një strategji heshtjeje”, tha Matteo Villa, një studiues i përqendruar në migracionin dhe të dhënat në Institutin Italian për Studime Politike Ndërkombëtare, një grup mendimtarësh.
Organizata Refugjatët në Libi dhe grupe të tjera të të drejtave të njeriut kanë dhënë alarmin që nga fundi i janarit, duke raportuar më shumë se 1,000 persona të zhdukur pasi Cikloni Harry goditi rajonin. Por autoritetet nuk i kanë konfirmuar, mohuar ose korrigjuar këto raportime.
Në javët që pasuan ciklonin, më shumë se 20 trupa të dekompozuar dolën në brigjet e Italisë dhe Libisë, ndërsa mbetje të tjera njerëzore u panë duke lundruar në mes të detit.
Për familjet e emigrantëve të zhdukur, mosnjohja e fatit të tyre është torturuese.
“Evropa duhet ta dijë se këta njerëz që u mbytën në det kanë anëtarë të familjes, kanë ëndrra, kanë pasione”, tha për AP Josephus Thomas, një migrant nga Sierra Leone dhe udhëheqës i komunitetit në qytetin bregdetar El Amra të Tunizisë.
Informacion i pakët do të thotë më pak vdekje të regjistruara.
Edhe agjencia e migracionit e OKB-së është gjithnjë e më e paaftë të verifikojë rastet e emigrantëve që vdesin në atë që njihet si “mbytje anijesh të padukshme” për shkak të mungesës në rritje të informacionit.
Vitin e kaluar, të paktën 1,500 persona u raportuan të zhdukur, fatin e të cilëve IOM nuk mundi ta konfirmonte, tha Julia Black, e cila drejton Projektin e Migrantëve të Zhdukur të organizatës. Problemi vazhdon edhe në vitin 2026.
“Ne filluam një set të ri të të dhënave dytësore për ato që i quajmë raste të paverifikueshme sepse janë bërë kaq shumë”, tha Black. Për këtë vit, ata tashmë kanë më shumë se 400 të zhdukur që nuk mund t’i verifikonin.
Shumë organizata humanitare që më parë mbushnin disa nga boshllëqet e informacionit nuk janë më në gjendje ta bëjnë këtë për shkak të valës globale të shkurtimeve të fondeve dhe kufizimeve të vendosura nga qeveria në të gjithë rajonin.
“Kemi parë kufizimin e aksesit për aktorët humanitarë, gjë që nuk është e drejtë. Dhe tani po shohim madje edhe kufizimin e informacionit”, tha Black.
Associated Press i pyeti vazhdimisht autoritetet në Tunizi, Itali dhe Maltë pse nuk po ndajnë informacione në lidhje me shpëtimin e migrantëve në det dhe cilat janë politikat e tyre. Asnjë nuk u përgjigj.
Vendet heshtin për raportet e anijeve të zhdukura pas ciklonit.
Gjatë viteve, autoritetet në Mesdhe kanë zvogëluar gradualisht informacionin në lidhje me migrantët. Por heshtja e tyre ishte edhe më e theksuar në fund të janarit, pasi Cikloni Harry shkaktoi reshje të mëdha shiu, erëra me shpejtësi 100 km/orë dhe valë 9 metra të larta.
Qindra njerëz ishin larguar nga rajoni bregdetar i Sfax në Tunizi dhe ishin zhdukur, sipas informacionit që grupi Refugjatët në Libi mblodhi nga migrantët në Tunizi dhe të afërmit e tyre jashtë vendit.
Grupi pranoi se ishte e vështirë të ishte i saktë “sepse nuk ka një sistem qendror që regjistron largimet, humbjet ose rikuperimet”, por paralajmëroi se numri i të vdekurve ka të ngjarë të jetë edhe më i lartë.
“Po shohim anije që nuk numëruan kurrë sa fëmijë janë brenda”, tha themeluesi i Refugjatëve në Libi, David Yambio, për AP.
AP i dërgoi pesë kërkesa me email rojes bregdetare italiane duke kërkuar informacion mbi anijet e raportuara të zhdukura dhe përpjekjet e kërkimit, por nuk mori asnjë përgjigje. Një oficer që iu përgjigj telefonit tha se roja bregdetare nuk kishte “asnjë informacion të mëtejshëm të verifikuar dhe të konfirmuar në lidhje me rrethanat”. AP gjithashtu paraqiti një kërkesë për Lirinë e Informacionit, e cila është në pritje.
Roja bregdetare gjithashtu refuzoi të komentonte mbi një alarm që lëshoi më 24 janar duke u kërkuar anijeve që lundronin midis ishullit italian të Lampeduzës dhe Tunizisë të ishin në kërkim të tetë anijeve të vogla në rrezik që transportonin rreth 380 persona. Alarmi u bë publik nga gazetari italian Sergio Scandura.
Një i mbijetuar i shpëtuar nga anijet
Ekziston vetëm një i mbijetuar i njohur nga anijet e raportuara të zhdukura gjatë Ciklonit Harry. Ai po lundronte në ujë kur një anije tregtare e shpëtoi më 22 janar. Burri u tha anëtarëve të ekuipazhit se kishte udhëtuar me 50 persona të tjerë, trupat e disa prej të cilëve mund të shiheshin në ujë në videon e shpëtimit. Falë dëshmisë së tij, vdekjet e tyre u përfshinë në numërimin e IOM-it.
Sipas kapitenit, i mbijetuari u evakuua në Maltë. Forcat e Armatosura të Maltës nuk iu përgjigjën kërkesave të shumta në lidhje me përfshirjen e tyre ose raportimeve se kishin gjetur burrin dhe trupat.
Ministria e Jashtme e Tunizisë dhe Garda Kombëtare e Tunizisë gjithashtu nuk u janë përgjigjur kërkesave të shumta për informacion me email dhe telefon.
Frontex, një agjenci e Bashkimit Evropian që ndihmon vendet me mbikëqyrjen e kufijve, i tha AP-së se kishte vërejtur tetë anije që transportonin rreth 160 migrantë midis 14 dhe 24 janarit kur goditi cikloni. Ajo tha se gjashtë anije u shpëtuan nga autoritetet italiane, por fati i dy të tjerave mbetet i panjohur.
Më 8 shkurt, migrantët u lutën dhe qanë gjatë një ceremonie përkujtimore në ullishtat pranë Sfax, duke supozuar se të dashurit e tyre nuk mund të ishin gjallë pas kaq shumë ditësh pa lajme.
“Të gjithë ne këtu jemi në trauma të thella, jemi në agoni të thellë”, tha Dr. Ibrahim Fofana, një migrant në Tunizi, të afërmit e të cilit janë zhdukur që nga fundi i janarit, në një video të ndarë nga Refugees in Libia. Ai iu lut autoriteteve të identifikonin trupat që dolën në breg në Itali.
Informacion më i saktë pas goditjes së migracionit
Deri në mesin e vitit 2024, autoritetet tuniziane ndanin rregullisht numrin e migrantëve që po kapnin në det, të etur për t’u treguar partnerëve të tyre evropianë pajtueshmërinë me një marrëveshje të vitit 2023 për të frenuar migracionin në këmbim të ndihmës financiare. Por marrëveshja u pasua gjithashtu nga një goditje brutale kundër migrantëve në tokë që rezultoi në ndalimin ose hedhjen e mijërave në shkretëtirë.
Organizatat joqeveritare si Forumi Tunizian për të Drejtat Ekonomike dhe Sociale, i njohur me akronimin francez FTDES, i cili përdorej për të përpiluar dhe ndarë raporte mbi përgjimet e migrantëve, u përfshinë gjithashtu në këtë goditje.
Në qershor 2024, Ministria e Brendshme e Tunizisë ndaloi së publikuari çdo informacion mbi migrantët, duke përmendur arsye sigurie, tha Romdhane Ben Amor, zëdhënësi i FTDES. Por sipas mendimit të tij, motivet ishin politike. Shifrat ishin të papajtueshme me narrativën se Tunizia nuk ishte roja kufitare e Evropës, tha ai.
Rënia e informacionit në Itali mbi shpëtimet e migrantëve është edhe më e vjetër se ajo e Tunizisë. Roja bregdetare italiane ofronte të dhëna të hollësishme mujore mbi migrantët e shpëtuar. Raportet mujore u bënë tremujore përpara se të ndaleshin plotësisht në vitin 2020, tha Villa. Në vitin 2022, raportet e mëparshme u hoqën gjithashtu nga faqja e internetit e rojes bregdetare.
Këtë vit, roja bregdetare italiane nuk ndau asnjë njoftim për shtyp në lidhje me migracionin, pavarësisht gati 5,000 emigrantëve që zbarkuan në brigjet italiane, sipas statistikave të Ministrisë së Brendshme të Italisë.
“Është shumë qartë një strategji politike për të shtypur sa më shumë informacion nga publiku”, tha Villa.
