Shqipëria renditet si vendi i dytë më i varur nga turizmi në Europë dhe e 13-ta në botë, me të ardhurat nga ky sektor që përbëjnë 20% të PBB-së, sipas të dhënave të UN Tourism.
Për disa vende, turizmi është shumë më tepër se një industri udhëtimesh, ai është shtylla kurrizore e ekonomisë. Në renditjen globale kryeson Andorra, ku turizmi kontribuon me gati 72% të PBB-së, duke e bërë vendin më të varur në botë nga ky sektor.
Aruba dhe Maldivet vijnë pas saj, duke treguar se ekonomitë e vogla të lidhura me plazhet, resortet dhe udhëtimet ndërkombëtare mund të bëhen shumë të varura nga shpenzimet e turistëve.
Në rajon, Mali i Zi renditet i 16-ti dhe Kroacia e 20-ta, duke treguar varësinë e lartë të ekonomive bregdetare nga turistët.
Ekspertët theksojnë se vendet e vogla mbështeten më shumë te turizmi pasi kanë më pak industri të zhvilluara si teknologjia apo prodhimi.
Ndër ekonomitë më të mëdha, Emiratet e Bashkuara Arabe janë ndër më të varurat nga turizmi, me shpenzimet e vizitorëve që kontribuojnë në më shumë se 10% të PBB-së. Portugalia dhe Greqia renditen gjithashtu relativisht lart, të mbështetura nga kërkesa e fortë për udhëtime ndërkombëtare dhe turizmi i zhvilluar bregdetar.
Në të kundërt, turizmi zë një pjesë relativisht të vogël të PBB-së në ekonomi të mëdha si SHBA-ja dhe Kina, ku teknologjia, prodhimi dhe financat luajnë rol shumë më të madh.
Përfitimet dhe rreziqet e varësisë nga turizmi
Turizmi mund të sjellë përfitime të mëdha: siguron të ardhura në valutë, mbështet bizneset vendase dhe mund të përshpejtojë investimet në infrastrukturë, përfshirë aeroportet dhe sistemet e transportit. Vendet me sektorë të fortë turizmi shpesh përfitojnë edhe nga lidhje më të mëdha globale, ndërsa kërkesa për udhëtime ndërkombëtare vijon të rimëkëmbet pas pandemisë.
Varësia e madhe nga turizmi sjell edhe rreziqe të mëdha. Gjatë pandemisë, disa nga ekonomitë më të varura nga turizmi pësuan goditje të forta, pasi fluturimet u ndalën dhe kufijtë u mbyllën pothuajse menjëherë.
Presionet mjedisore shtojnë një tjetër rrezik. Mbiturizmi mund të rëndojë ekosistemet, çmimet e banesave dhe infrastrukturën publike, sidomos në destinacionet e vogla bregdetare që përballen edhe me kërcënime klimatike.
A mund të diversifikohen ekonomitë e varura nga turizmi?
Shumë vende të varura nga turizmi po përpiqen të ulin ekspozimin ndaj goditjeve të jashtme, pa hequr dorë plotësisht nga sektori. Politikëbërësit po nxisin gjithnjë e më shumë turizmin me vlerë më të lartë dhe industritë digjitale për të zgjeruar burimet e rritjes ekonomike.
Megjithatë, diversifikimi është më i lehtë të thuhet sesa të bëhet. Vendet me burime të kufizuara natyrore ose popullsi të vogël mund të mos kenë kapacitetin për të zhvilluar industri të mëdha prodhuese apo teknologjike.
Në këto raste, turizmi mbetet jo thjesht një strategji e përkohshme, por një avantazh krahasues afatgjatë. Sfida është t’i bëjnë këto ekonomi më të qëndrueshme, duke u zgjeruar në industri të reja, duke tërhequr turizëm me vlerë më të lartë dhe duke ulur ekspozimin ndaj ndërprerjeve të ardhshme të udhëtimeve.
Kjo hartë, e krijuar nga Iswardi Ishak me të dhëna nga UN Tourism, tregon të ardhurat nga turizmi si pjesë e PBB-së në 147 vende./ Visual Capitalist
